Archive for the ‘Boerderijen’ Category
woensdag, oktober 12th, 2011
Dat dingen niet altijd zijn wat ze lijken, wordt duidelijk uit enkele Quick Scans die Bureau Helsdingen heeft uitgevoerd. Drie boerderijen, allen in het Groene Hart, zijn bouwhistorisch positief gewaardeerd maar geen is als zodanig aangemerkt door de gemeenten. Dit komt waarschijnlijk doordat de bouwhistorische waarde niet direct zichtbaar is.
De boerderij in Bergambacht is in 1951 gebouwd. Het heeft daardoor niet de klassieke historische uitstraling die bij monumenten verwacht wordt. Het bouwjaar is echter wel sprekend omdat in die periode weinig bouwactiviteit was, zeker van boerderijen. Ook is het ontwerp van het pand geïnspireerd op de voorganger die plaats heeft moeten maken voor de uitbreiding van de provinciale weg.
Aan de Bonrepas in Vlist staat een boerderij uit 1928. Hoewel het nog geen 100 jaar oud is, vertelt het wel een historisch verhaal. De boerderij is namelijk gebouwd door de eigenaren van de historische boerderij aan de overzijde van de straat. Daarmee is het een ‘dochterboerderij’ en onderdeel van een groter verhaal en ensemble. Indertijd is het op een plek gebouwd die daarvoor nog nooit gebouwd is geweest. Toch is het zodanig in het landschap ingepast dat het beschermde dorpsgezicht er zelfs door wordt versterkt.
In het buitengebied van Kamerik is een uitzonderlijk bouwpatroon aanwezig. De boerderij op de Houtwal maakt hier onderdeel van uit. Helaas is het drastisch verbouwd waardoor ook hier het uiterlijk niet zeer beeldbepalend is. Maar de historische kern en de locatie geven het pand toch een aanzienlijke bouwhistorische waarde.
Deze voorbeelden tonen aan dat cultuurhistorie, ensemblewaarde, typologie doorslaggevend kunnen zijn bij een bouwhistorische waardering. Deze criteria zijn echter niet direct herkenbaar waardoor een pand makkelijk ondergewaardeerd kan worden. Als gemeenten maar ook eigenaren hier meer oog voor krijgen, wordt het risico verkleind op het verloren gaan van ons culturele erfgoed.
Posted in Beleid, Boerderijen, Monumenten, Particulieren | No Comments »
woensdag, maart 30th, 2011
Dat monumentenzorg op meer is gericht dan historische panden alleen, blijkt uit de Quickscan die Bureau Helsdingen heeft uitgevoerd voor de boerderij Buitenoord/Oude Hof te Hei- en Boeicop. Het onderzoek wees uit dat het ensemble van dit adres de grootste historische waarde was. En wel op twee manieren.
De Hei- en Boeicopse weg is een zogenaamd polderlint. Het dateert uit de ontginningsperiode van het gebied. Bijzonder aan deze lintbebouwing is dat het een tweezijdig lint is, aan beide zijden van de weg. De ontginningsstructuur is typerend voor de streek en is hier in tact. De onderzochte boerderij maakt hier duidelijk deel van uit. Het tweede waardevolle ensemble is dat van het erf. Naast de boerderij is er een hooiberg aanwezig, een wagenschuur, een boenstoep met waterloop en een houten schuur. Ook dit ensemble is compleet en in tact.
Omdat het pand zelf redelijk verstoord is met onder andere vergrote vensteropeningen, heeft de ensemblewaarde hier de overhand. Desalniettemin zijn in het hallehuis enkele waardevolle kenmerken aangetroffen. Zo bestaat de constructie uit ankerbalkgebinten die zelfs tot de voorgevel doorlopen; een constructievorm die tot de helft van de 17e eeuw voorkwam. Enkele gebinten zijn van eiken wat na de 17e eeuw door schaarste weinig meer voorkomt.
Met de uitkomst van de quickscan hebben de eigenaren van het pand een preciezer inzicht gekregen in de waardevolle aspecten van hun bezit. Aan de hand hiervan zal de geplande verbouwing op een verantwoorde manier plaats kunnen vinden.
Posted in Boerderijen, Landelijk gebied, Monumenten | No Comments »
woensdag, maart 30th, 2011
Trapgevel goed zichtbaar op een oude foto
Van het gemeentelijk monument Dorpsstraat 55 te Giessenburg is de oudste gevel uit de 17e eeuw sinds lange tijd aan het zicht onttrokken. Op slechts enkele centimeters afstand van deze stadsboerderij is in de 19e eeuw de pastorie van de Nederlands Hervormde kerk gebouwd. In 1983 werd dit pand gesloopt en kon de westgevel van de stadsboerderij de zon weer even voelen. Eventjes maar, want op dezelfde plek verrees al snel het huidige kerkelijk centrum ‘De Rank’. Maar ook dit pand lijkt snel te verdwijnen omdat het niet meer aan de wensen voldoet. Het kerkbestuur is tegenwoordig eigenaar is van zowel ‘De Rank’ als van de monumentale boerderij. Hierdoor was het beter mogelijk de verschillende belangen op elkaar af te stemmen. In het kader van dit project hebben we de Bouwhistorische Opname gemaakt van Dorpsstraat 55.
Op basis van nader onderzoek hebben we nieuwe conclusies getrokken en acht bouwperiodes kunnen onderscheiden. Allen hebben hun sporen in het pand achtergelaten. Elke gevel vertelt een eigen hoofdstuk van de bouwgeschiedenis. De verborgen westgevel met de vele bouwsporen is daarbij het hoogtepunt. Het bevat delen van de eerste gevel, de resten van de 17e-eeuwse trapgevel en een venster uit de begintijd. Dat deze gevel terug in het zicht komt, is van groot belang voor de beleving van het pand. Maar ook de verwaarloosde19e-eeuwse achtergevel verdient extra aandacht, aangezien het nieuwe kerkelijk centrum hier tegenaan gebouwd moet worden. De nieuwbouw kan een aanvulling zijn op dit monumentale pand door bijvoorbeeld aan te sluiten op het originele 19e-eeuwse ontwerp van de achtergevel. Hiervoor dient de gevel eerst te worden ontdaan van latere ingrepen. Zo wordt deze negende bouwfase hopelijk een succesvol feit.
Trapgevel is nog steeds zichtbaar.
Posted in Boerderijen, Monumenten | No Comments »
donderdag, januari 20th, 2011
In 2011 zijn er weer BRIM subsidies aangevraagd voor rijksmonumenten door ons adviesbureau. Voor gemeente ‘Stichtse Vecht’ hebben wij verschillende aanvragen gedaan. De aanvragen voor het oude gemeentehuis van Breukelen ‘Boom en Bosch’ en de kerktoren van Nieuwer ter Aa liggen nu bij de rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. ‘Boom en Bosch’ is een groot monumentale buitenplaats die nu in gebruik is bij de gemeente ‘Stichtse Vecht’. De toren van Nieuwer ter Aa is eigendom van de gemeente en daarom heeft de gemeente deze toren dan ook in haar portefeuille.
Ook hebben wij voor stichting ‘Molenwijk’ een subsidie aanvraag ingediend voor een buitenplaats in Zeeland die zij in beheer hebben. Naast een grondige verbouwing moet het pand ook onderhouden gaan worden. Hiervoor is de subsidie dan ook aangevraagd. Er is onderscheidt gemaakt in verbouw en onderhoud.
Verder zijn er door ons nog 5 aanvragen gedaan voor particulieren.
Een BRIM subsidieaanvraag is een aanvraag voor een periode van 6 jaar. Wij hebben voor deze aanvragen een inspectierapport opgesteld. Hiervoor worden de panden grondig onderzocht op zowel onderhoud als op bouwkundige en constructieve problemen. Het inspectierapport dient als onderlegger voor de aanvraag. Aan de hand van deze onderlegger wordt er een kostenraming door ons gemaakt en hieruit volgt een meerjarenplan en een meerjarenbegroting. De aanvraag wordt door ons online ingevoerd en de eigenaren hebben er geen omkijken naar.
Tags: Brim, inspectierapport, instandhouding, kostenraming, meerjaren onderhoudsplan, meerjarenbegroting, meerjarenplan, RCE, Rijksdienst voor het cultureel erfgoed, subsidie
Posted in Boerderijen, Gemeenten en andere overheden, Monumenten, Particulieren, subsidie | No Comments »
maandag, april 12th, 2010
Surinamesingel Vlaardingen 'Groenendaal'
De Boerderij ‘Groenendaal’ aan de Surinamesingel 121 te Vlaardingen is eigendom van de gemeente. De boerderij ligt middenin een nieuwbouwwijk. Het voorhuis wordt verhuurd aan de kunstenaar Leen Droppert. Het achterhuis staat al geruime tijd leeg.
De gemeente heeft plannen opgevat om de boerderij te restaureren in het achterhuis een kinderdagverblijf te vestigen. Aan Bureau Helsdingen is de opdracht gegeven om voorafgaand aan de herbestemming en restauratie bouwhistorische onderzoek te doen van zowel het voorhuis als het achterhuis. Hiervoor is het pand geheel opgemeten. Voor dit bouwhistorisch onderzoek is een uitgebreid rapport geschreven waarin de bouwsporen in gedocumenteerd zijn. Hierbij hoort ook een waardestelling en een restauratieadvies gegeven. Deze waardestelling heeft als uitgangspunt gediend voor het ontwerp van IOB Beheer & Onderhoud. Het plan werd in een projectteam uitgewerkt. Naast de gemeente Vlaardingen namen IOB, Bureau Helsdingen en CTC (Consulting Training en Comumicatie) zitting in dit team. Supervisor van dit projectteam was dhr. Krijn C. van den Ende Uit den Haag van het Bureau voor Bouwhistorisch Onderzoek en Restauratie BBOR.
Ook het erf is door Bureau Helsdingen historisch onderzocht en op basis van deze bevindingen is er een streekeigen erfontwerp gemaakt. Uitgangspunt hierbij is de dat de boerderij weer de blikvanger vanuit de openbare ruimte wordt.
In grote lijnen valt over de bouwgeschiedenis het volgende te melden:. In de 16de eeuw staat er op deze plaats een boerderij die ongetwijfeld vanaf deze tijd zal zijn versteend. Van deze 16de en 17de-eeuwse boerderij resteert nu maar weinig meer. Deze oudste boerderij zal een brede en lage stal hebben gehad met ankerbalkgebinten en lage zijgevels. Tegen deze boerderij is in 1744 een aanbouw gemaakt van een kelder met tongewelf en een opkamer. Aan het begin van de 19 de-eeuw is deze oude boerderij – op de opkamer uit 1744 na- grotendeels gesloopt en vervangen door de huidige boerderij. Deze vernieuwing betrof in elk geval het voorhuis en waarschijnlijk ook de stal. Omstreeks 1870-1880 werd het huidige achterhuis gebouwd. De huidige stal dateert uit 1923.
Helaas is het plan gesneuveld bij de recente bezuinigingen. De gemeente gaat het pand nu afstoten.
Tags: bouwhistorisch onderzoek, monument, plan ontwikkeling, restauratie
Posted in Boerderijen, Bouwhistorie, Gemeenten en andere overheden, Monumenten | No Comments »
woensdag, maart 31st, 2010
In 2009 werd in opdracht van de gemeente Tholen het zomerhuis van de Deehoeve aan de Postweg te Tholen onderzocht. Dit was een bijgebouw van een grote boerderij. Na een brand in de schuur heeft de gemeente besloten om de boerderij te slopen. Door oplettendheid van de archivaris F. van den Kieboom en van M. van Dintel van SCEZ (Stichting Cultureel erfgoed Zeeland) werd het bijgebouw opgemerkt als een oud en bijzonder element. Dat leidde er toe dat de gemeente Tholen besloot dat het gebouwtje niet zomaar en ongedocumenteerd mocht verdwijnen. Bureau Helsdingen kreeg de opdracht voor bouwhistorisch onderzoek, wat werd uitgevoerd volgens de daarvoor geldende Richtlijnen. De hoofdmassa van het gebouwtje is een bakkeet uit ca. 1780 met een grote en brede schouw. Deze ruimte was toegankelijk via een deur in de westgevel zodat er een korte looproute was tussen de boerderij en de bakkeet. Deze bakkeet is aan het eind van de 19de eeuw omgebouwd tot zomerhuis of arbeiderswoning. Daarbij werd de schouw verkleind tot een schouw waar een kachel in kon staan. In het interieur was een lambrisering tot ca. 1 meter hoog voorzien van 19de eeuwse mangaankleurige landschapstegels. Waarschijnlijk rond diezelfde tijd werd een bestaande achterbouw gesloopt en herbouwd van de oude stenen. De manier van metselen is 19de eeuws zoals blijkt uit de hoekoplossingen.
Tags: bakkeet, Boerderijen, Bouwhistorie, Tholen, Zeeland
Posted in Boerderijen, Bouwhistorie, Gemeenten en andere overheden, Landelijk gebied, Opdrachtgever | Reacties uitgeschakeld
woensdag, februari 24th, 2010
De boerderij ‘De Gouden Leeuw’ te Rotterdam – Lombardijen is door de gemeente aangewezen als gemeentelijk monument. Echter tijdens de bezwaarprocedure bleek de door de gemeente opgestelde motivering in juridische zin onvoldoende. Door Bureau Helsdingen is een nadere beoordeling gemaakt van de monumentale kwaliteiten van de boerderij. De Gouden Leeuw dateert aanvankelijk uit 1678 en draagt op een gevelsteen de wapens van de stichters: het echtpaar Everwijn – De Roovere. Zij bezaten veel boerderijen op het eiland IJsselmonde. De huidige boerderij dateert uit 1850 maar er zijn oudere onderdelen hergebruikt. De boerderij is van het type met zijlangsdeel, wat heel gebruikelijk is bij de 19de eeuwse boerderijen op IJsselmonde en in de Hoeksche Waard. Wat heel bijzonder is dat de gebinten zgn. etagegebinten zijn, met meerdere ankerbalken boven elkaar. De meeste tot nu toe bekende etagegebinten hebben twee balken boven elkaar, maar deze heeft er drie en dat is uniek in Nederland. G. Berends, kenner van gebintconstructies bij uitstek en auteur van het standaardwerk ‘Historische houtconstructies in Nederland’ vertelde mij dat hij nog nooit zo’n gebint heeft gezien. Dit onderzoek toont aan dat er op het gebied van bouwhistorie van boerderijen nog veel valt te ontdekken. Het bouwhistorisch onderzoek tot nu toe richt zich te weinig op boerderijen, en het accent ligt vaak op de 17de eeuw, en op het exterieur. Over het interieur en de 19de eeuw is echter nog relatief weinig bekend.
Tags: boerderij, Bouwhistorie, etagegebint, gebint, monument, zijlangsdeel
Posted in Boerderijen, Monumenten | No Comments »
zaterdag, maart 28th, 2009
Minister Plasterk heeft een nota opgesteld over de modernisering van de monumentenwet, MoMo geheten. Bureau Helsdingen heeft in opdracht van de Stichting Boerderij & Erf Alblasserwaard- Vijfheerenlanden een reactie hierop opgesteld. Hiervoor heeft bureau Helsdingen alle andere boerderijenstichtingen benaderd. Deze betuigden adhesie en leverden inhoudelijke bijdragen voor de reactie naar de minister. De Boerderijenstichtingen zijn kritisch over de nieuwe plannen van de minister. Zij voorzien dat, zij verkeerd zullen uitpakken voor het monumentale boerderijenbestand in het land.
Het gaat niet goed met de monumentale boerderijen in Nederland. De meeste panden hebben een grote achterstand in het onderhoud en er is veel leegstand. Het rijk maakt zich hierover ook zorgen. Voorstellen voor geëigende maatregelen om dit te verbeteren ontbreken echter in de nota van de minister. Het rijk mist inzicht over hoe dit komt en wat daar het beste aan gedaan kan worden. De boerderijenstichtingen in de regio’s hebben dagelijks contact met eigenaren van rijksmonumentale boerderijen. Zij weten wat de knelpunten zijn. Om hier iets aan te veranderen hebben zij vijf speerpunten opgesteld:
- Boerderijen moeten binnen de rijksmonumenten als één specifieke groep worden behandeld, evenals de kerken en molens.
- Een eenvoudiger subsidieregeling met meer opbrengst en minder administratieve rompslomp.
- Hergebruik van boerderijen moet gestimuleerd worden en niet worden gefrustreerd.
- De rietdekker moet net als de schilder naar het 6% BTW tarief.
- De gebiedskennis van boerderijenstichtingen en het SHBO archief moet beter benut worden.
Om deze inspraak reactie extra te ondersteunen is er een persbericht verstuurd naar verschillende media. Dit heeft tot verschillende publicaties geleid. Ook hebben Piet den Hertog en Ineke de Visser een radio interview op RT-Rijnmond hierover gegeven. Daarnaast zijn verschillende Tweede Kamerleden persoonlijk benaderd. De vaste kamercommissie voor OCW vergadert op 8 april over de evaluatie van de BRIM. De laatse ontwikkelingen over de MoMo worden op deze web-log bijgehouden.
Download rapport_momo_voor_minister_plasterk_definitief.pdf
Tags: boerderijenstichtingen, Brim, minister plasterk, MoMo rapport, monumentenzorg, OCW, subsidies
Posted in Beleid, Boerderijen, Erfgoedorganisaties | Reacties uitgeschakeld
vrijdag, maart 27th, 2009
Via het Erfgoedhuis Zuid-Holland hebben we een opdracht gehad van het Duinwaterbedrijf Zuid-Holland. Het ging hier om het maken van een bouwhistorische verkenning van de schuren die horen bij de boerderij Meijendel. De boerderij Meijendel ligt midden in het prachtige duingebied tussen Wassenaar en ‘s Gravenhage waar drinkwater wordt gewonnen. De boerderij is gesticht op initiatief van Koning Willem I als experimentele duinontginningsboerderij. Hierdoor is de boerderij Meijendel zeldzaam en typologisch uniek te noemen. In de glorietijd woonden er ongeveer 70 mensen in Meijendel en omvatte het bedrijf 200 hectare. Toch bleek op de lange duur een boerenbedrijf in het duingebied niet winstgevend. Tegenwoordig is Meijendel is een drukke horeca gelegenheid waar – en dat is bijzonder – ruiters hun paard kunnen stallen.
Bij de boerderij horen twee schuren. Een hele grote schuur en een kleine schuur. Beide schuren zijn rijksmonumenten. De grote schuur is gebouwd in 1840 en is nog grotendeels authentiek. Deze schuur is een zeer beeldbepalend herkenningspunt in de omgeving. De schuur is momenteel in gebruik als paardenstalling. Er worden momenteel plannen gemaakt om hier het bezoekerscentrum onder te brengen. Dit bezoekerscentrum bevindt zich momenteel in de kleine schuur. Het rapport dient voor de opdrachtgever als uitgangspunt voor het beoordelen van het ‘Programma van Eisen’. Zo blijft het monumentale karakter van deze schuren behouden.
Tags: Boerderijen, Bouwhistorische verkenning, herbestemmen, Monumenten
Posted in Boerderijen, Bouwhistorie, Erfgoedorganisaties | Reacties uitgeschakeld
vrijdag, december 12th, 2008
De boerderij van de familie Bassa is toe aan een grote onderhoudsbeurt. Het gaat hier om een agrarisch rijksmonument en dat betekent dat er een BRIM-aanvraag (Besluit Rijkssubsidiëring Instandhouding Monumenten) kan worden gedaan Een BRIM-aanvraag is een ingewikkelde subsidie aanvraag. Bureau Helsdingen start met een technisch opname rapport van de boerderij. Hierin komen alle onderdelen te staan die om aandacht vragen, van kozijnen die slecht in de verf zitten, tot schrikwekkende scheuren in de kelder.
Dit alles wordt in beeld gebracht en duidelijk gedocumenteerd volgens de voorschriften van de RACM (Rijksdienst voor Archeologie, Cultuurlandschap en Monumenten), die de aanvraag behandeld en eventueel toekent. Na dit rapport wordt er een begroting opgesteld en een 6-jarig onderhoudsplan gemaakt. Hierna kan er een digitaal formulier worden ingevuld en kan het geheel opgestuurd worden naar de RACM.
De subsidie is toegekend aan de familie Bassa door de Rijksdienst. Binnenkort kan het onderhoud aan de boerderij beginnen.
Posted in Boerderijen, Monumenten, Particulieren, subsidie | No Comments »
