Adviseur voor bouwhistorie | restauratie | boerderij | monumenten

    restauratie

    Alle gebouwen hebben regelmatig onderhoud nodig: een gebouw slijt door de weersinvloeden en het gebruik. Maar gebouwen slijten nog meer als ze niet gebruikt worden. Daarom is het ook bij monumenten van belang dat er in gewoond en gewerkt wordt. Tegenwoordig krijgen veel panden een nieuwe functie. Zo transformeert bijvoorbeeld een boerderij in een woonboerderij en een kaaspakhuis in een kerk. Bureau Helsdingen helpt om historische panden in stand te houden en begeleidt ze naar een nieuwe toekomst.

    Restaureren is ons specialisme. Vakmanschap en ambachtelijke kwaliteit zijn hierbij van groot belang, zowel achter de tekentafel als op de bouwplaats. We nemen het historische gebouw steeds als uitgangspunt. Dat levert soms beperkingen op, maar juist die beperkingen stimuleren de creativiteit. Het aanbrengen van moderne woonwensen zoals keukens, sanitair, installaties en isolatie in een oud gebouw op een manier die logisch en harmonisch is, vraagt denkkracht. Dit levert innovatieve oplossingen en verrassende ontwerpen op. Hierdoor is het eindresultaat een zeer persoonlijk en uniek gebouw waarbij de cultuurhistorie en de moderne wensen tot hun recht komen.

    voorbeeldprojecten

    voorbeeldprojecten

    inventarisatie

    voorbeeldproject

    Iedere generatie woont, werkt, bouwt en verbouwt. Al deze werkzaamheden laten bouwsporen achter in het historische gebouw. Bouwhistorie is het onderzoeken wat het pand zelf vertelt over zijn geschiedenis. Er wordt gekeken naar de constructie van een gebouw, naar de vorm, de bouwtechniek, het materiaalgebruik en het interieur. Oude foto's en kaarten, archiefgegevens en verhalen van oude bewoners kunnen dit onderzoek aanvullen en verrijken. Zo ontstaat een beeld van de geschiedenis van het pand.

    Een bouwhistorisch onderzoek is een belangrijke voorwaarde voor een goed restauratieplan. Op basis van het onderzoek wordt een waardestelling gemaakt. Op een plattegrond en in tekst laten we zien welke onderdelen van het gebouw monumentwaarden hebben en welke niet. Dit is een concrete onderlegger met randvoorwaarden voor het opstellen van een restauratieplan dat het karakter van het gebouw behoudt en versterkt.

    bouwhistorie

    voorbeeldproject

    voorbeeldproject

    1 - 3

    <

    >

    Bisdom van Vliet

    Dit bijzondere pand te Haastrecht dateert uit 1875 en diende als woonhuis van de notabele familie Bisdom van Vliet, totdat in 1923 de laatste bewoonster overleed. Mevrouw Paulina le Fèvre de Montigny - Bisdom van Vliet liet in haar testament opnemen dat dit monument, inclusief de inventaris in 'netten en smaakvollen staat' moest worden onderhouden en opengesteld voor het publiek. Sindsdien is dit woonhuismuseum onderdeel van de top van de interieurensembles, hetgeen betekent dat gebouw en interieur onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden. Het gebouw is bijna 150 jaar oud en vertoont ouderdomsgebreken waardoor nu een grootscheepse restauratie aan de orde is. De vloeren moeten worden verstevigd, de plafonds vertonen scheuren en de installaties zijn verouderd. Deze maatregelen zijn zo veelomvattend dat het museum voor anderhalf jaar dicht gaat en is leeggehaald. Dat biedt tegelijkertijd ook de mogelijkheid om het historische papierbehang en de tapijten te restaureren. Bureau Helsdingen is in dit project verantwoordelijk voor het voortraject zoals de analyse van de technische gebreken, de aanvraag omgevingsvergunning, het bouwhistorisch onderzoek, de subsidieaanvraag (en -toekenning). Bureau Helsdingen is tevens verantwoordelijk voor de bouwbegeleiding van de bouwkundige werkzaamheden tijdens de uitvoering.

    Bisdom van Vliet

    Boerderij Rustenburg te Everdingen

    Boer d'Arij te Krimpen aan de IJssel

    voorbeeldprojecten

    Boerderij te Eemnes

    Het stadhuis van Nieuwpoort.

    1 - 3

    <

    >

    Stadhuis van Nieuwpoort

    Bureau Helsdingen heeft bouwhistorisch onderzoek uitgevoerd naar het stadhuis van Nieuwpoort uit 1697 met waag. De gebouwen krijgen binnenkort een nieuwe bestemming. Bijzonder aan het classicistische stadhuis is de plaatsing boven de inundatiesluis van het stadje, dat in de zeventiende eeuw onderdeel werd van de Hollandse Waterlinie. Door het stadhuis boven de sluis te plaatsen, konden buitenstaanders niet bij de sluis komen om zo te voorkomen dat land onder water werd gezet. Het ontwerp van het stadhuis met waag was afkomstig van Leendert van der Willigh, die als ingenieur in dienst was genomen als opzichter voor het werk aan de fortificaties van de Waterlinie.

    Een andere bijzonderheid aan het gebouw is het betonnen, brandveilige archief dat

    in 1938 in de voormalige waag werd aangebracht. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het stadhuis geconfisqueerd door de bezetter en het nieuwe archief gebruikt voor de opslag van waardevolle documenten en voedselbonnen. Na de oorlog is het stadhuis bij een grote restauratie zoveel mogelijk teruggebracht naar de situatie uit 1697, waarbij ook enkele ‘nieuwe’ zeventiende-eeuwse elementen zijn aangebracht. Het kenmerkende gebouw domineert nog altijd het centrum van Nieuwpoort.

    Stadhuis van Nieuwpoort

    Tegelfabriek te Utrecht

    Stadsboerderij te Nieuwpoort

    Cultuurhistorische inventarisaties zijn belangrijke hulpmiddelen voor gemeenten voor het bepalen van hun erfgoedbeleid. Alleen wanneer cultuurhistorisch waardevolle elementen duidelijk in kaart gebracht zijn, kunnen gemeenten bepalen hoe zij deze elementen willen beschermen en versterken. Bureau Helsdingen voert de volgende inventarisaties uit:

    - Inventarisaties van beeldbepalende panden. Dit zijn cultuurhistorisch waardevolle panden die op een positieve manier bijdragen aan de ruimtelijke kwaliteit. Hierbij wordt o.a. gekeken naar de ouderdom, bouwstijl, uniciteit en gaafheid en de ensemblewaarde van gebouwen.

    Deze inventarisaties kunnen de basis zijn voor het aanwijzen van gemeentelijke monumenten en voor de aanduiding van karakteristieke panden in een bestemmingsplan.

    - Cultuurhistorische waardenkaarten. Niet alleen gebouwen, maar diverse soorten erfgoed, zoals infrastructuur, archeologie en landschapselementen, worden geïnventariseerd en gewaardeerd. Hierbij spelen kennis over het verleden, de herkenbaarheid en de betekenis voor de beleving een grote rol. Juist de belevingswaarde en de betekenis geven aan deze objecten de meerwaarde van cultureel erfgoed. De waardenkaart dient als onderlegger voor structuurvisies en bestemmingsplannen.

    Tot voorheen werd het bouwjaar van touwslagerij De Drie Vrienden op 1858 geschat maar ons onderzoek wees uit dat de kern van het gebouw in 1832 al aanwezig was.

    1 - 8

    <

    >

    Cultuurhistorische inventarisatie Achtersloot IJsselstein

    Vorig jaar werden wij benaderd door de Bewonersgroep Achtersloot uit IJsselstein. Zij waren bezorgd vanwege nieuwbouwplannen die het karakteristieke eigenschappen van dit historische bebouwingslint konden beschadigen. Om die reden vroegen zij ons om de historische bebouwing aan weerszijden van het zuidelijke gedeelte van de Achtersloot te inventariseren en te waarderen. Zij vroegen ons ook om aanbevelingen voor gemeentelijk beleid te doen, om zo de hoogst gewaardeerde panden te beschermen zodat zij voor toekomstige generaties niet verloren gaan.

    Om de panden in het onderzoeksgebied transparant en zo objectief mogelijk te kunnen waarderen hebben wij vooraf enkele criteria (cultuurhistorische waarde, architectuurhistorische waarde, situationele waarde, gaafheid en zeldzaamheid) opgesteld. Ieder pand werd aan elk criterium getoetst, wat leidde tot een score. Uit de som van de afzonderlijke scores kwam per pand een totaalscore tot stand.

    Uit de inventarisatie bleek dat sommige panden die niet als gemeentelijk monument aangewezen waren een hogere totaalscore kregen dan sommige panden die wel een monumentenstatus hebben. Wij hebben uiteindelijk aanbevolen om die panden ook als gemeentelijk monument aan te wijzen.

    Inventarisatie Achtersloot IJsselstein

    Inpassingsplan Het Verlaat, Vianen

    Inventarisatie Trompenberg Hilversum

    technische inspecties

    Om efficiënt onderhoud te plegen is het belangrijk om de technische staat van een gebouw te kennen.

    Soms is het lastig te zien of een zichtbare veroudering alleen oppervlakkig is of een teken van ernstig verval. Een nieuwbouw architect/aannemer zal snel geneigd zijn om de materialen af te keuren, terwijl daar technisch geen reden voor is. Zo heeft historisch hout bijvoorbeeld een veel fijnere structuur dan het huidige hout en is daarom in principe van betere kwaliteit, ondanks de ouderdom. Een specialistisch monumenten adviesbureau als Bureau Helsdingen kan zien wat er moet gebeuren en hoe ingrijpend dat is. Zo wordt alleen vervangen wat technisch noodzakelijk is. Dit scheelt in de kosten en hierdoor blijft de authenticiteit van een pand behouden.

    Bureau Helsdingen stelt voor zowel particulieren als gemeentes inspectierapporten op. De technische staat van een pand wordt onderzocht en er wordt vastgesteld wanneer onderhoud nodig is. Dit alles wordt overzichtelijk gerapporteerd. Indien gewenst kan er vervolgens een kostenraming, een onderhouds- of restauratieplan worden opgesteld en subsidie worden aangevraagd.

    Rechts het koetshuis aan het museum

    1 - 5

    <

    >

    Koetshuis Bisdom van Vliet

     Nu het ensemble van het Museum Paulina Bisdom van Vliet met het koetshuis weer compleet is, blijft het koetshuis evengoed haar museale functie vervullen. Echter nu als onderdeel van het museum van diens oprichter. Het koetshuis wordt thans gebruikt voor tijdelijke exposities, omdat het museum gerestaureerd wordt.

     Bij de restauratie van het museum treed Bureau Helsdingen op voor het bouwkundig gedeelte als restauratieadviseur en directievoerder. Voor het koetshuis hebben wij een technische inspectie en kostenraming verzorgd voor een (toegekende) instandhoudingssubsidie

    Koetshuis Bisdom van Vliet

    Meije Bodegraven

    Molen Streefkerk

    voorbeeldprojecten

    Witte Yestraat.

    1 - 8

    <

    >

    Actualiseren monumentenlijst Zierikzee

    Voor de gemeente Schouwen-Duiveland heeft Bureau Helsdingen een aantal redengevende monumentenbeschrijvingen gemaakt van objecten in de kern Zierikzee, in het kader van het actualiseren van de gemeentelijke monumentenlijst.

    Zierikzee is een cultuurhistorisch waardevolle en zeer erfgoedrijke stad. Naast de vele mooie monumenten is ook het middeleeuws stratenplan nog grotendeels bewaard gebleven. De objecten en gemeentelijk monumenten bieden een goede weergave van de geschiedenis van de stad. Een geschiedenis van handel, nijverheid en visserij.

    Actualiseren monumentenlijst Zierikzee

    Aanwijzingsprocedure gemeentelijk monumenten

    Monumentenbeschrijvingen Haarlemmermeer

    advisering overheid

    Voor veel gemeenten is de erfgoedzorg een taak die te specialistisch is om helemaal zelf uit te voeren. Bureau Helsdingen adviseert, ondersteunt en voert projecten uit voor gemeenten op het gebied van beleid en vergunning & handhaving:

    beleid

    - Het opstellen van cultuurhistorische, bouwhistorische en erfgoedwaardekaarten. Dergelijke kaarten kunnen als onderlegger worden gebruikt bij het opstellen van een bestemmingsplan.

    - Het inventariseren, waarderen en selecteren van panden voor de gemeentelijke monumentenlijst.

    - Het maken van redengevende beschrijvingen van monumenten t.b.v. de plaatsing op de gemeentelijke monumentenlijst.

    - Het leveren van een externe adviseur cultuurhistorie bij projecten van de gemeente.

    - Als externe adviseren bij het opstellen van erfgoedbeleid.

    vergunning & handhaving

    - Tijdelijke detachering van een erfgoedspecialist bij gemeenten voor vooroverleg, vergunningverlening en handhaving.

    - Deelname aan een erfgoedcommissie

    - Het opstellen van kostenramingen en subsidieaanvragen voor het onderhoud van monumenten die eigendom zijn van de gemeente.

    advisering particulier

    Veel van onze opdrachten beginnen met een kort en vrijblijvend bezoek aan het pand. Hierbij wordt de eigenaar op weg geholpen bij bijvoorbeeld een onderhoudsprobleem, het voornemen tot restauratie of een herbestemmingstraject.

    Hierna kunnen wij indien gewenst een offerte maken en de plannen verder uitwerken. Wij voeren o.a. de volgende (deel)opdrachten uit:

    - Bouwhistorisch onderzoek

    - Technische inspecties en kostenramingen voor historische panden

    - Ontwerp voor een restauratie of verbouwing

    - Het begeleiden van de aanbesteding en de begeleiding van de bouwwerkzaamheden

    - Aanvraag van diverse subsidies en leningen

    - Herbestemming

    - Reconstructies

    De reconstructietekening van Bureau Helsdingen.

    1 - 4

    <

    >

    Reconstructie schouw Laren

    Bureau Helsdingen heeft bouwhistorisch onderzoek gedaan in een boerderij in Laren. De boerderij dateert uit het begin van de zeventiende eeuw en had een grote hangschouw in het voorhuis. In de twintigste eeuw is op de plek van de schouw een moderne badkamer en wc gemaakt. In die badkamer was een rankpilaster met een pauw uit ca. 1860 herplaatst. In het halletje naast de badkamer bevonden zich gebloemde vierpastegels nog op hun originele plek. Boven het plafond ontdekten we restanten van een boezem van de verdwenen hangschouw. Aan de hand van de gevonden bouwsporen, aangevuld met typologische kenmerken van schouwen uit deze regio, konden we  een reconstructietekening maken van de verdwenen schouw.

    Reconstructie schouw Laren

    Bed & Breakfast gebouw met schuur in Stolwijk

    Verdwenen boerderij te Buren

    financiën (subsidie en leningen) voor monumenten

    voorbeeldproject

    Regelmatig onderhoud van een historisch pand voorkomt dure en ingrijpende restauraties. De overheid kent diverse financiële stimulansen voor planmatig onderhoud. Welke regeling voor u van toepassing is, is afhankelijk van het soort monument en het gebruik. Bureau Helsdingen kan u van dienst zijn bij het aanvragen van deze regelingen:

    Instandhoudingssubsidie

    De overheid stimuleert met een onderhoudssubsidie de instandhouding van rijksmonumenten. Denk hierbij b.v. aan buitenschilderwerk, voegwerkherstel, dakgoten en onderhoud aan rieten daken. De subsidie is er o.a. voor (woon)boerderijen, kerken, torens, kastelen en landhuizen (niet voor woonhuizen). De subsidie gaat uit van sober onderhoud. Bureau Helsdingen heeft veel ervaring met het aanvragen van deze subsidie en is u graag van dienst bij deze aanvraag.

    Aanvraag voor een laagrentende lening bij het Nationaal Restauratiefonds (NRF)

    Wanneer uw pand een rijksmonument is met wonen als belangrijkste functie, dan is het mogelijk om bij het NRF een restauratiefondshypotheek af te sluiten. Dit is een lening met een zeer lage rente. Ook gemeentelijke en provinciale monumenten komen voor een vergelijkbare regeling in aanmerking. Bureau Helsdingen kan u van dienst zijn met de aanvraag en het aanleveren van de juiste stukken.

    Woonhuissubsidie

    Eigenaars die hun rijksmonument als woning gebruiken, kunnen voor de kosten van restauratie en onderhoud een subsidie aanvragen bij het rijk. Indien de restauratie omvangrijk en kostbaar is, dan is het van belang om eerst een uitgebreide inspectie uit te voeren en de technische staat vast te leggen. De technische inspectie kunnen we voor u uitvoeren, we kunnen een subsidieprognose opstellen en de aanvraag indienen.

    Herbestemmingssubsidie  (Planvorming en Wind- en waterdichtregeling)

    Het herbestemmen van monumenten is vaak complex. Het Rijk heeft daarom een subsidieregeling ingesteld waarmee herbestemming wordt gestimuleerd. Eigenaren en belanghebbenden (zoals potentiële kopers en ontwikkelaars) kunnen subsidie aanvragen voor onderzoeken die voorafgaan aan herbestemming, zoals bouwhistorisch onderzoek, technische inspectie, het in kaart brengen van de financiële haalbaarheid en mogelijkheden voor verduurzaming. Voorafgaand aan herbestemming staan panden vaak leeg waardoor ze verslechteren. Eigenaren kunnen subsidie aanvragen om hun pand in de planfase wind- en waterdicht te houden.

    Deze regelingen is er voor de niet-woonhuizen, zoals boerderijen en industrieel of religieus erfgoed, De subsidie is niet alleen bedoeld voor rijksmonumenten, maar voor alle panden met aantoonbare cultuurhistorische waarde.

    Ervaring

    Elk jaar vragen wij voor opdrachtgevers (zowel particulieren als overheden) subsidies en financieringen aan. Ons bureau slaagt er nu al een aantal jaar in om een hoog scoringspercentage (meestal 100%) voor de ingediende aanvragen te krijgen. Wij verzorgen voor u de aanvraag, inclusief alle benodigde bijlagen. Neem gerust vrijblijvend contact op voor meer informatie en voor uw mogelijkheden.

    Strategische verkenning

    De Nederlandse ruimtelijke ordening kent een sterke traditie wat betreft toekomst verkennen en scenario- en strategieplannen. Denk aan de grote ruimtelijke ordeningsprojecten als de aanleg van de Flevopolder, of de nationale nota’s ruimtelijke ordening. Ook op regionaal en lokaal niveau wordt er met toekomst verkennen gewerkt in de ruimtelijke planvorming. De erfgoedsector daarentegen lijkt tot op heden niet bijzonder bekend met de toepassingsmogelijkheden van dit kennisveld, terwijl het toch in toenemende mate verbonden raakt met de ruimtelijke ordening.

    Wat is Toekomst verkennen? De Wetenschappelijke Raad Regeringszaken of WRR houdt er de volgende definitie op na; “…systematische studie van wat de toekomst in petto zou kunnen hebben, waarbij gebruikgemaakt wordt van wetenschappelijke kennis.”

    Het gaat dus om het op gestructureerde wijze kijken naar de toekomst. Wat de korte termijn betreft, de komende maand of zelfs het komend jaar of twee jaar, daar kunnen we met relatieve zekerheid over speculeren, in dat geval volstaat een trendverkenning. De uitdaging dient zich aan wanneer we de grens met bijvoorbeeld 20, 30 of 50 jaar verleggen. In dit laatste geval spreken we van toekomst verkennen of scenario- en strategieplanning. De toekomst is immers niet voorspelbaar, maar wel denkbaar.

    Strategie- en scenarioplanning of toekomst verkennen heeft zeker ook een meerwaarde voor de erfgoedsector. Het is toepasbaar voor beleidsvraagstukken en beleidsdoeleinden. Denk bijvoorbeeld aan het verkennen van de rol van erfgoed en monumenten in kwesties als de verbetering van het vestigingsklimaat, vergroten van de trekpleisterpositie en versterking van de regionale identiteit en mogelijke toekomstige gebruikers. Het kan laten zien wanneer bestaand beleid moet worden aangepast en/of bepaalde beleidsdoelstellingen moeten worden herzien.

    Daarnaast kan een strategische verkenning samen met de stakeholders worden gebruikt om een gedragen visie te formuleren.

    Ook op objectniveau kan het belangrijke kennis genereren. Het kan de haalbaarheid of juist onmogelijkheid van bepaalde keuzes blootleggen, en de monumenteigenaar helpen gedegen, toekomstbestendige keuzes te maken wat betreft het behoud, gebruik en/of herontwikkeling van het monument in kwestie.

    Bureau Helsdingen   •   Helsdingse Voorweg 2a   •   4133 ND Vianen   •   T/F 0347-370651   •    advies@bureauhelsdingen.nl