Alle gemeenten in Nederland beschikken in meer of mindere mate over gebouwd en landschappelijk erfgoed. Nog niet alle gemeenten beschermen hun erfgoed. De aanstaande Omgevingswet stelt een beschermingsplicht van een deel van de monumentwaardige gebouwen, ruimtelijke structuren en landschappen.

Om tot een bescherming van het erfgoed te komen wordt eerst een cultuurhistorische inventarisatie van de monumenten gemaakt. De hoofdcomponent van de inventarisatie is de redengevende beschrijving. Dit document vormt de juridische basis voor het aanwijzen van gemeentelijke monumenten.